Chăm sóc sức khỏe cơ bản và chăm sóc sức khỏe ban đầu

       Chăm sóc sức khỏe ban đầu (CSSKBĐ) không phải là sự chăm sóc sức khỏe cơ bản, ở tuyến trước, dành cho các nước đang phát triển, cho người nghèo, dân quê; trái lại nó là một chiến lược y tế nền tảng, phổ quát, có tính nhân bản, công bằng và bình đẳng, trong đó sức khỏe được coi là yếu tố của sự phát triển, với sự cam kết chính trị (political commitment) của mỗi quốc gia. Chăm sóc sức khỏe ban đầu hiện vẫn là nền tảng triết lý và chính sách y tế của Tổ chức sức khỏe thế giới (WHO), nhằm xây dựng một hệ thống y tế phù hợp, đáp ứng tình hình mới với sự thay đổi nhanh chóng về mô hình bệnh tật, về dân số học và kinh tế- xã hội.

Công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu
Công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu

       WHO đã từng định nghĩa “sức khỏe là một tình trạng hoàn toàn thoải mái về thể chất, tâm thần và xã hội; chứ không phải chỉ là không có bệnh hay tật.” (WHO, 1946). Cũng theo đó, chăm sóc sức khỏe ban đầu cũng được WHO định nghĩa: “Là sự chăm sóc sức khỏe thiết yếu, dựa trên những phương pháp và kỹ thuật học thực tiễn, có cơ sở khoa học và được chấp nhận về mặt xã hội, phổ biến đến tận mọi cá nhân và gia đình trong cộng đồng, qua sự tham gia tích cực của họ với một phí tổn mà cộng đồng và quốc gia có thể đài thọ được ở bất cứ giai đoạn phát triển nào, trên tinh thần tự lực và tự quyết. Nó là một bộ phận hợp thành vừa của hệ thống y tế Nhà nước – mà trong đó, nó giữ vai trò trọng tâm và là tiêu điểm chính – vừa của sự phát triển chung về kinh tế xã hội của cộng đồng. Nó là nơi tiếp xúc đầu tiên của người dân với hệ thống y tế, đưa sự chăm sóc sức khỏe đến càng gần càng tốt nơi người dân sống và lao động, trở thành yếu tố đầu tiên của một quá trình săn sóc sức khỏe lâu dài” (Tuyên ngôn Alma-Ata, 1978).

Chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh
Chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh

    Thế nào là chăm sóc sức khỏe ban đầu?

        Khi được hỏi thế nào là “chăm sóc sức khỏe ban đầu“, nhiều người thường sẽ hiểu sai ý nghĩa của nó bởi họ bị đánh lạc hướng bởi từ “ban đầu”, dễ hiểu theo nghĩa “sớm, mới đầu, còn nhỏ, sơ bộ, cơ sở…”. Thực ra không phải vậy. “Ban đầu” – được dịch từ chữ “Primary” – bao gồm những ý nghĩa như sau:
Có thể nói chăm sóc sức khỏe ban đầu có nghĩa là:

  • Những chăm sóc thiết yếu, những chăm sóc sức khỏe cơ bản.
  • Những chăm sóc này là những kỹ thuật thực hành có cơ sở khoa học và được mọi người chấp nhận.
  • Những chăm sóc có thể tới được mọi người dân, mọi gia đình và tới được nơi họ đang sinh sống. Những chăm sóc sức khỏe cơ bản phổ cập đến từng cá nhân và gia đình.
  • Những chăm sóc sức khỏe cơ bản mà mọi người có thể chấp nhận được và tích cực tham gia hưởng ứng.
  • Những chăm sóc phù hợp với nền kinh tế của nhân dân, của đất nước.
  • Những chăm sóc bình dân mà mọi người, đặc biệt là tầng lớp lao động phổ thông. Gần gũi nơi người dân sống và lao động
  • Nằm trong sự phát triển chung về kinh tế – xã hội của địa phương.

          Như vậy, nội dung chăm sóc sức khỏe ban đầu sẽ không hoàn toàn giống nhau ở các nước trong cùng một thời điểm và ngay trong một nước ở các vùng và các thời điểm khác nhau. Nội dung chăm sóc sức khỏe ban đầu cần được thay đổi theo thời gian hoặc theo địa lý để phù hợp với tình hình sức khỏe, bệnh tật và trình độ văn hóa của nhân dân cũng như hoàn cảnh kinh tế của mỗi nước, mỗi địa phương trong từng thời điểm khác nhau.

         Chăm sóc sức khỏe ban đầu là một chiến lược hay một giải pháp nhấn mạnh tới sự phát triển phổ cập dịch vụ y tế. Các dịch vụ này người dân chấp nhận được, cố gắng chi trả được, có thể tiếp cận được, dựa vào cộng đồng và coi trọng việc nâng cao, duy trì sức khỏe cho nhân dân.

           Hội nghị Alma-Ata về chăm sóc sức khỏe ban đầu, 1978:
Hội nghị quốc tế về chăm sóc sức khỏe ban đầu được tổ chức từ ngày 6-12 tháng 9-1978 tại Alma-Ata, Kazakhstan, do WHO và UNICEF bảo trợ, với 134 nước- trong đó có Việt Nam- và 67 tổ chức quốc tế tham dự. Hội nghị đưa ra Bản Tuyên ngôn nổi tiếng về chăm sóc sức khỏe ban đầu là Tuyên ngôn Alma-Ata, gồm 10 điểm, là chiến lược y tế toàn cầu nhằm đạt mục tiêu “Sức khỏe cho mọi người”.

           Trong đó, có 4 nguyên tắc cơ bản của chăm sóc sức khỏe ban đầu đó là:

  • Tiếp cận rộng rãi và phổ cập các nhu cầu cơ bản. Đây là nguyên tắc nền tảng của chăm sóc sức khỏe ban đầu. Mọi người dân trên thế giới cần được tiếp cận với những dịch vụ y tế hiện có để đảm bảo cho mọi người dân có sức khỏe đầy đủ.
  • Sự tham gia và tự lực của cá nhân và cộng đồng. Yếu tố chìa khóa để đạt được sự tham gia và tự lực của cá nhân và cộng đồng là giáo dục và xây dựng ý thức trách nhiệm của mỗi người đối với sức khỏe của mình và của mọi người.
  • Phối hợp liên ngành trong chăm sóc sức khỏe ban đầu. Ngành y tế phải phối hợp với các ngành khác như giáo dục, công nghiệp, nông nghiệp… Và với các tổ chức xã hội như Hội liên hiệp phụ nữ, Đoàn thanh niên… và với chính quyền địa phương để có thể đạt được hiệu quả cao trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu.
  • Kỹ thuật thích ứng và hiệu quả chi phí trong khuôn khổ nguồn lực có sẵn. Dựa vào thực trạng tại địa phương mà có thể đưa ra những kỹ thuật chăm lo cho phù hợp, hiệu quả và huy động được sự tham gia tích cực của cộng đồng.

       Phúc trình của Tổ chức sức khỏe thế giới 2008 (WHO The World Health Report 2008 – khẳng định lần nữa: Chăm sóc sức khỏe ban đầu: “Bây giờ hơn bao giờ hết!” (Primary Health Care “Now More Than Ever”)

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai.